9 - مكاسب و داد و ستدها مكاسب و داد و ستدها جزو امور ضرورى انسان است ، چرا كه در بقاى نوع و شخص ، نياز به غذا و لباس و مسكن وجود دارد و اين امور ابتدائا وجود نداشته‌اند بلكه فرد قادر ، با تلاش خود به دست آورد . پس بايد در تحصيل آنها كوشيد و به شيوه‌اى كه منجرّ ، به فسخ قواعد عقلى و هتك تقديرات شرعى نگردد در جهت آن تلاش كرد . امّا كسى كه قدرت داد و ستد را ندارد ، عنايت الهيّه اقتضا نموده است كه وجوب آن بر عهدهء ديگر قدرتمندان قرار گيرد و تأمين آن بر حسب سلسله مراتب اولويّت ، انجام پذيرد كه تفصيل آن خواهد آمد . راههاى تحصيل درآمد بر كسانى كه قدرت دارند ، متفاوت مىباشد و بهترين راه‌ها آن است كه توسّط خريد و فروش ، صنعت و توليد و كشاورزى انجام پذيرد . خداوند متعال به داود ( عليه السّلام ) وحى فرمود : « تو بندهء نيكى هستى ، جز آنكه از بيت المال ارتزاق مىكنى . داود به گريه و ناله افتاد . خداوند متعال به او وحى فرستاد كه : من آهن را براى تو نرم ساختم سپس داود از آهن ، زره‌هايى مىساخت و آنها را مىفروخت و از درآمد آن روزى مىخورد و از باقى ماندهء آن صدقه مىداد » . « 1 » داد و ستد انواعى دارد كه به ترتيب آنها را بيان مىكنيم . نوع اوّل : اكتساب و كسب درآمد در اين نوع از اكتساب آياتى وجود دارد . * * * [ 176 - 175 ] [ آيهء اول ] « وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ » ؛ « 2 » « در اين زمين هم لوازم معاش و زندگانى شما ( انواع بشر ) را مهيّا كرديم و هم براى ساير حيوانات و طيور و چهارپايان و درنگان روزى فراهم كرديم . شما به آنان روزى نمىدهيد . ما قوت و غذا آنها را فراهم مىسازيم . بدان هيچ چيزى در عالم

--> ( 1 ) . غوالى اللثالى ، ج 2 ، ص 108 ، كافى ، ج 5 ، ص 74 ، شمارهء 5 ، ( 2 ) . سورهء الحجر ، آيهء 21 .